បណ្ណសារ

Archive for the ‘វេយ្យាករណ៍ខ្មែរ’ Category

វេយ្យាករណ៍ខ្មែរ៖​ ខណ្ឌសញ្ញាទាំង ២០

បាន​ដាក់​ប្រកាស​នៅ ថ្ងៃទី 22 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 2010 មតិ 11

១. កុក្កុចេត្រ ឬ ភ្នែកមាន់
២. ខណ្ឌ ឬ ល្បៈ (។)
៣. ល្បៈចប់ ឬ ល្បៈបរិយោសាន (៕)
៤. គោមូត្រ (៚)
៥. រ៉ាត់ ឬ ឃ្នាប (})
៦. រជ្ជុសញ្ញា (យតិភង្គ. នយសញ្ញា) (-)
៧. មច្ជណ្ឌសញ្ញា ឬ ពងត្រី (…)
៨. បេយ្យាល (ល ។ ឬ ។ល។)
៩. អាទិតសង្កេត (.)
១០. ក្បៀស (,)
១១. ចំណុចក្បៀស (;)
១២. ចំណុចពីរគូស ឬ ទ្វិពិន្ទុលេខ (÷)
១៣. បុច្ឆនសញ្ញា (?)
១៤. ឧទានសញ្ញា (អច្ឆរិយសញ្ញា, វិម្ហយ- សំវេគ -) (!)
១៥. វិឡាវសញ្ញា ឬ អញ្ញសញ្ញា (“…”)
១៦. អន្តរសញ្ញា (‘…’)
១៧. វង់ក្រចក ឬ នខសញ្ញា ( (…) )
១៨. វង់ដង្កៀប ( [] )
១៩. វង់ក្រចកចំហៀង ឬ អឌ្ឍនខសញ្ញា ( …) )
២០. អវគ្រហសញ្ញា

ចំណាត់ក្រុម ៖ភាសា, វេយ្យាករណ៍ខ្មែរ

វេយ្យាករណ៍​ខ្មែរ២៨៖ ព្យញ្ចនៈ​ផ្លាស់​រូប​ តែ​ស័ព្ទ​គង់នៅ​ដដែល

បាន​ដាក់​ប្រកាស​នៅ ថ្ងៃទី 17 ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ 2010 មតិ ១

តួ​អក្សរ​ខ្លះ​ទៀត​ផ្លាស់​រូប តែ​ស័ព្ទ​របស់​ពាក្យ​នៅ​ដដែល​ដូច​ជា​ពាក្យ​អក្ខរៈ​ ផ្លាស់​ជា​អក្សរ, ខត្ត​ ផ្លាស់ជា​ក្សត្រ, ខ័យ​ជាក្ស័យ, ចក្ក​ ជា​ចក្រ, បុត្ត​ ជា​បុត្រ , បញ្ញា​ ជា​ប្រាជ្ញា, ភទ្ទ​បទ ជា​ភទ្របទ, បុញ្ញ ជា​បុណ្យ, កិច្ច ជា​ក្រិត្យ, បច្ចឹម ជា​បស្ចឹម, អច្ឆរិយ ជា​អស្ចារ្យ, វិជ្ជា ជា​វិទ្យា, មជ្ឍិម ជាមធ្យម,​​ ឈាន ជា​ធ្យាន, ពេជ្ជ ពេទ្យ

ព្យញ្ជនៈផ្លាស់​តួ​ដូច​មាន​ខាង​លើ​គឺ៖ ខ ក្ខ ផ្លាស់ជា​ក្ស, ត្ត ទ្ទ ក្ក ផ្លាស់​ជា​ ត្រ ទ្រ ក្រ, ច្ច ជា​ត្យ, ជ្ជ ជា​ទ្យ, ញ្ញ ជាណ្យ ន្យ, ញ ជា​ជ្ញ, ឈ ជា​ធ្យ ។

ចំណាត់ក្រុម ៖វេយ្យាករណ៍ខ្មែរ

វេយ្យាករណ៍​ខ្មែរ២៧៖ ពាក្យ​កើត​ពីអក្សរ​ ឋ​ដ្ឋ​ថ​ស្ឋ​ស្តស្ថ

បាន​ដាក់​ប្រកាស​នៅ ថ្ងៃទី 17 ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ 2010 បញ្ចេញមតិ

ពាក្យ​ជា​ច្រើន​កើត​ពីអក្សរឋ​ដ្ឋ​ថ​ស្ឋ​ស្តស្ថ​ ។ អក្សរ​ឋដ្ឋ សម្រាប់​តែ​ពាក្យ​ដែល​ជា​បាលី ។ អក្សរ​ ស្ឋស្តស្ថ សម្រាប់​តែ​ពាក្យ​ជា​សំស្រ្កឹត។ អក្សរ​ថ​ ប្រើ​ជា​ពាក្យ​ក្លាយ​បាលី​ឬ​ សំស្រ្កឹត ឬ​ជាពាក្យ​ខ្មែរ​សុទ្ធ ដូច​ពាក្យ៖ បឋម   ឋានជាបាលី ។ ប្រថម   ស្ថានជាសំស្រ្កឹត។ បឋម   ថានក្លាយ​។ ថនបាលី។ ស្តនសំស្រ្កឹត ។ ជេដ្ឋបាលី។ ជេដ្ឋសំស្រ្កឹត ។

ចំណាត់ក្រុម ៖វេយ្យាករណ៍ខ្មែរ

វេយ្យាករណ៍​ខ្មែរ២៦៖ សមាស​នាម

បាន​ដាក់​ប្រកាស​នៅ ថ្ងៃទី 17 ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ 2010 មតិ 3

នាមនាម​មាន​ច្រើន​យ៉ាង ។ នាម​ដែល​កើត​ឡើងសមាស​នាម​ឯងៗ ហៅ​ថា​បកតិនាម​ដូច​ពាក្យ៖ ផ្ទះ សេះ ដី ដំរី។ នាម​ដេល​បែក​ចេញ​ពីកិរិយា​ ឬ​ពីគុណ​នាម​ហៅ​ថា​នាម​ក្រិត​​ ឬ​កិតនាម ដូច​ពាក្យ​៖ ដំណើរ​ទម្ងន់ (មកពីដើរ​ ពីធ្ងន់)

នាម​ដេល​ភ្ជាប់​គូប​គ្នា ពីរ​ពាក្យ ឬច្រើន​ពាក្យ​ជា​នាម​មួយ​ហៅ​ថា​សមាសនាម ។ សមាសនាម​ជា​នាម​គូប​គ្នា​ដោយ​នាម​នឹង​នាម​ក៏​មាន ដោយ​នាមនឹង​គុននាម​ក៏​មានដោយ នាមក៏មាន ដោយ​នាម​នឹង​កិរិយា​ក៏​មាន​ដោយ​កិរិយា​នឹង​កិរិយា​ក៏​មាន សមាស​នាម​មាន​ពីរយ៉ាង​គឺ៖

. នាម​សមាស​បាលី

. នាម​សមាស់ខ្មែរ

នូវ​នាម​សមាសបាលី បើកាល​នា​ពាក្យ​ដែល​យក​មកភ្ជាប់​ ជា​ពាក្យ​ឡើង​អំពី​ស្រះពេញ​ តួ​ត្រូវ​ផ្លាស់​ស្រៈ​នោះ​ជា​ស្រៈនិស្ស័យ ឧបមា​ដូច​ពាក្យ៖ «គជឥន្រ្ទ ជា​គជេន្ត្រ » «ជន អធិបតិ ជាជនាធិបតី» សមាស​នាម​ទាំង​ឡាយ​គឺ៖ ដង្កូវ​នាង ពស់​វែក ​ក្រដាស់​ប៉ុយ ​ជើង​ម៉ា​ ​ត្រប់​ស្រួយ ​គោសៀម​ ​ថ្នាំកុឡា ​ជណ្តើរ   ជនានុជន   សិក្សាធិការ   លោកុត្តរ   សាស​នោបាប   ទេរិន្ទ

ចំណាត់ក្រុម ៖វេយ្យាករណ៍ខ្មែរ

វេយ្យាករណ៍​ខ្មែរ២៥៖ សម្ព័ន្ធ

បាន​ដាក់​ប្រកាស​នៅ ថ្ងៃទី 17 ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ 2010 មតិ ១

សម្ព័ន្ធ

សម្ព័ន្ធ​គឺ​ជា​គ្រឿង​ចង​បទ ឬ​ចង​ប្រយោគ ។ ដើម្បី​ភ្ជាប់​ពាក្យ​ចង​ជា​បទ​ក្នុង​សង្កាត់​មួយៗ ឬ​ក្នុង​ប្រយោគ​មួយ ត្រូវ​ឱ្យ​ដឹង​ថា​បទ​ណា​គួរ​ចុល​ទៅ​រក​បទ​ណា​ តាម​លំអាន​វេយ្យាករន៍ ។

ឧទាហរណ៍១៖ ឈ្មួ្​ដឹកស្រូវ

ឈ្មួញ ជា​នាម, សាធារណៈ, ឯកវចនៈ, បឋម​បុរិសៈ​ជា​ប្រធាន​របស់​កិរិយា​ដឹក​។

ដឹក ជា​សកម្មកិរិយា, បច្ចុប្បន្ន​កាល, ឯក​។

ស្រូវ ជា​នាម, សាធារណៈ, កម្ម​រង​អំពើ​ដឹក ។

ឧទាហរណ៍២៖ ស្រី្តៗ ទូល​បន្លែ​ដោយ​កញ្ជើ្ត

ស្រ្តីៗ ជា​នាម, សាធារណៈ, ពហុ​វចនៈ, បឋម​បុរិសៈ ជា​ប្រធាន​របស់​កិរិយាទូល។

ទូល ជា​សកម្មកិរិយា, បច្ចុប្បន្ន​កាល, ពហុវចនៈ

បន្លែ ជា​នាម,​ សាធារណៈ, ពហុវចនៈ, កម្មរង​អំពើ​កិរិយា​ ទូល​។

ដោយ ជា​អាយតនិបាត

កញ្ជើរ ជានាម, សាធារណៈ, ឯក​វចនៈ,​ អកម្មរង​អំពើ​ ទូល។

ឧទាហរណ៍៣៖ បងខ្ញុំ​សង់​ផ្ទះ​ថ្មី​មួយ​នៅ​ផ្លូវ​នរោត្តម

បង​ខ្ញុំ ជា​បទមជ្ឈេលុប (កាត់​បទ​ពីបង​របស់​ខ្ញុំ ឬ​បង​នៃ​ខ្ញុំ) នាម, សាធារណៈ, ឯក​វចនៈ, បឋម​បុរិសៈ, ជាប្រធាន​កិរិយា សង់ ។

សង់ ជា​សកម្មកិរិយា បច្ចុប្បន្នកាល ឯកវចនៈ ។

ផ្ទះ ជានាម សាធារណៈ ឯកវចនៈ កម្មរង​អំពើ​សង់។

ថ្មី ជា​បកតិគុណ​នាម ឯកវចនៈ គុណ​បទ​របស់​ផ្ទះ ។

មួយ ជា​សំខ្យា​គុណនាម ឯកវចនៈ គុណបទ​របស់​ផ្ទះ ។

នៅ ជា​និបាត​ប្រាប់​ទី ។

ផ្លូវ​នរោត្តម ជា​នាម អសាធារណៈ ឯកវចនៈ អកម្ម​រង​អំពើ​ សង់។

ឧទាហរណ៍៤៖ ឯង​កុំ​ដើរ​លេង​ឡើយ

ឯង ជាមជ្ឈិម​បុរិសៈ (. បុ. សព្វ) ប្រធាន​ដើរលេង ឯកវចនៈ

ដើរលេង ជា​អកម្មកិរិយា ឯកវចនៈ បច្ចុប្បន្ន​កាល ។

កុំឡើយ ជា​និបាត​បដិសេធ (បដិសេធនត្ថវចកៈ)

ចំណាត់ក្រុម ៖វេយ្យាករណ៍ខ្មែរ

វេយ្យាករណ៍​ខ្មែរ២៩៖ វណ្ណយុត្តិ

បាន​ដាក់​ប្រកាស​នៅ ថ្ងៃទី 12 ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ 2010 បញ្ចេញមតិ

វណ្ណយុត្តិ

ក្នុង​ភាសា​ខ្មែរ មាន​ភាសា​ទាំង​ឡាយ​សម្រាប់​ប្រើ​បន្ថែម ឬ​ប្រើ​ផ្សំ​ជា​មួយ​នឹង​អក្សរ ដើម្បី​លំអៀង​ស័ព្ទ​ដើម្បីឱ្យ​ប្លែក​ចាក់​លំនាំ​ដើម​ក៏​មាន សម្រាប់​ប្រើ​ខណ្ឌ​សេចក្តី​ឱ្យ​ដាច់​ជា​សង្កាត់​ៗ​ ឱ្យ​មាន​របៀប​ជា​ឃ្លា​ល្បះ​ឬ​ជា​ប្រយោគ​នីមួយៗ ដើម្បី​ឱ្យ​ងាយ​ស្តាប់​កុំ​ឱ្យ​ច្រឡំ​សេចក្តី​ក៏​មាន សញ្ញា​ទាំង​អម្បាល​ណោះ​មាន​ពីរ ចំពូក​គឺ៖

ពួក​សញ្ញា​ដែល​ប្រើ​លើ​តួរ​អក្សរ​ ឬ​ប្រើ​ផ្សំ​ជាមួយ​នឹង​អក្សរ​ ដើម្បី​បំផ្លែង​តួរ​អក្ខរៈ​ឬ​ស័ព្ទ​ដើម ឱ្យ​មាន​សំឡេង​ប្លែក​ចាក​លំនាំ​ដើម លោក​ហៅ​ថា​ វណ្ណយុត្តិ (សញ្ញា​សម្រាប់​ប្រើ​ប្រកប​នឹង​អក្សរ ) ត្រូវ​នឹង​ពាក្យ​បារាំងថា ( Accents)

ពួក​សញ្ញា​ដែល​ប្រើ​ខណ្ឌ​សេចក្តី​ឱ្យ​មាន​របៀប​ជា​ឃ្លា​ជា​សង្កាត់​ដើម្បី​ធ្វើ​សេចក្តី​ឱ្យ​មាន​ន័យ​កាន់​តែ​ច្បាស់​ឡើង​លោក​ហៅថា ខណ្ឌសញ្ញា (សញ្ញា​សម្រាប់​ប្រើ​ខណ្ឌ​សេចក្តី)

វណ្ណ​យុត្តិ​មាន​ ១១ គឺ៖

រស្ស​សញ្ញា​ ឬ​បន្តក់ (​)

មូសិកទន្ត ឬ​ធ្មេញ​កណ្តុរ ()

ត្រីស័ព្ទ ()

សំយោគ​សញ្ញា ()

របាទ ឬរេផៈ ()

ខណ្ឌឃាត ឬ​បដិសេធ ()

លេខ​អស្តា ()

រិស​ជិនិយ ឬ​ រិសធ៌ៈ ឬរៈមុខ ()

យុគលពិន្ទុ (​)

១០កាកបាទ​ ឬជើង​ក្អែក ()

១១លេខទោ ឬ​អាមេណ្ឌិតសញ្ញា ()

ចំណាត់ក្រុម ៖វេយ្យាករណ៍ខ្មែរ

វេយ្យាករណ៍​ខ្មែរ២៤៖ ឧបសគ្គៈ

បាន​ដាក់​ប្រកាស​នៅ ថ្ងៃទី 12 ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ 2010 បញ្ចេញមតិ

ឧបសគ្គៈ

ឧបសគ្គ ជានិបាត នឹង​ជា​អព្យយស័ព្ទ (ពាក្យ​មិន​ផ្លាស់​ប្តូរ​រូប​នឹង​ស័ព្ទ​ដូជ​ជា​និបាត​នានាដែរ តែ​ពួក​និបាត​ដែល​ហៅ​ថា​ឧបសគ្គ​នោះ មាន​ចំនួន​តែ​ ២០ ស័ព្ទ​ហើយ​មាន​របៀប​បែប​ផែន​ក្នុង​វិធី​ចង​ក្រង​ពាក្យ​ដោយ​ឡែក​ផ្សែងពីនិបាត​នានា ។ ក្នុង​ការ​ចង​ក្រង​ភ្ជាប់​ពាក្យ គេ​ដាក់​ឧបសគ្គ​ជា​ខាង​ដើម​នាម​ស័ព្ទ​នឹង​កិរិយា​ស័ព្ទ

ឧបសគ្គៈទាំង ២០​ ស័ព្ទគឺ៖

អតិ ប្រែថា កន្លង ក្រៃ ក្រៃពេក ពេក

អធិ ប្រើថា ក្រៃ​លែង ក្រៃពេក លើស​លុប លើសលែង សង្កត់

អនុ ប្រែថា តាម តូច បន្ទាប់ រង ក្រោយ បណ្តោយ លំដាប់

អប ប្រែថា ប្រាស គេច ជៀស

អបិ ឬបិ ប្រែថា ជិត ខាងលើ

អភិ ប្រែថា ក្រៃពេក ធំ ចំពោះ ឆ្ពោះ ខាង

អវ​ ឬឱ ប្រែថា ចុះ ចុះក្រោម ទាប ស្រេច

អា ប្រែថា ទូទៅ​ សព្វ ក្រៃលែង

ឧ ប្រែថា ឡើង ខ្ពស់ ក្រៅ

ឧប ប្រែថា ជិត ចូលទៅជិត មាំ ស៊ប់

ទុ ប្រែថា អាក្រក់ ក្រ កម្រ លំបាក

ម ប្រែថា ចេញ ចូល ចុះ

ប ប្រែថា ទូទៅ ខាងមុខ ចេញមុខ

បដិបតិ ប្រើថា ចំពោះ តប ត ច្រាស ត្រឡប់

បរា ប្រែថា ខាងមុខ

បរិ ប្រែថា ជុំ ជំវិញ គ្រប់គ្រាន់ ស្រេច

វិ ប្រែថា ផ្សេង ប្លែក ច្បាស់ ជាក់ ប្រាដក

សំ ប្រែថា ព្រម ជាមួយ ល្អ ប្រពៃ

សុ ប្រែថា ងាយ ស្រួល ស្រណុក ល្អ ប្រពៃ ណាស់ ម្ល៉េះ

ពាក្យ​ដូច​មាន​តទៅសឹង​ជា​ពាក្យ​មាន​ឧបសគ្គៈ

បរិបូណ៌ ទុរគត (ទុគ្គត) បរាជ័យ អនុគ្រោះ អភិបាល អធិការ អវសាន (បរិ ឧសាន) បរិយាសាន ឧបរាជ និរភ័យ អធីបតី វិកាល វិបរិត សុវិជ្ជា អបរាជ័យ និរន្តរ និរទេស អធិជ័យ អនុនាយក អនុស្សាវនា សុគត៌ សុគន្ធ វិជ័យ ទុព្ភិក្ខ

ចំណាត់ក្រុម ៖វេយ្យាករណ៍ខ្មែរ
%d bloggers like this: